In het kort
- Een AI-agent is software waarin een taalmodel zelf de stappen kiest om een doel te bereiken, in jouw systemen. Een chatbot geeft antwoord, een agent voert een taak uit.
- Sinds eind september brengen OpenAI, Google en Microsoft agents uit die doorwerken als jij weg bent. In Nederland zijn ze nog maar deels beschikbaar, vaak als preview.
- Kun je de stappen vooraf uitschrijven, dan is een vaste workflow meestal beter. Kies je toch een agent, regel dan eerst een eigenaar, rechten, een budget en menselijke controle.
Een AI-agent is software waarin een taalmodel zelf bepaalt welke stappen het zet om een doel te bereiken. Het gebruikt koppelingen met je systemen, zoals mail of CRM, en bekijkt na elke stap het resultaat. Sinds eind september hebben OpenAI, Google en Microsoft agents aangekondigd die doorwerken terwijl jij in een overleg zit of al naar huis bent.
De belangrijkste voorwaarde hoort er direct bij: voor de meeste zakelijke processen heb je geen agent nodig. Kun je de stappen van tevoren uitschrijven, dan is een vaste workflow met AI op een of twee plekken meestal betrouwbaarder, goedkoper en makkelijker te controleren. Een agent past pas als de route per geval verschilt en je het resultaat goed kunt beoordelen. Werkt hij door als jij weg bent, leg dan vooraf vast wie de eigenaar is, wat hij mag, wat hij mag kosten en waar een mens akkoord geeft.
Hoe werkt een AI-agent?
Een agent bestaat in de kern uit drie onderdelen:
- Een doel. Een opdracht van een medewerker of een signaal uit een systeem, zoals een nieuwe klantvraag.
- Gereedschappen. Koppelingen om informatie op te halen of iets te doen: een klant opzoeken in het CRM, een conceptmail klaarzetten.
- Een lus. Het model kiest een stap, voert die uit, bekijkt het resultaat en kiest de volgende. Dat herhaalt zich tot het doel bereikt is, een stopconditie is geraakt of het model een mens om een oordeel vraagt.
Stel dat een klant mailt wanneer zijn bestelling komt. In dit fictieve voorbeeld zoekt een agent de klant op, haalt de orderstatus op, ziet dat de levering vertraagd is en zet een conceptantwoord met de nieuwe datum klaar voor een medewerker.
Agent, workflow of chatbot: wat is het verschil?
Anthropic, de maker van Claude, trekt de grens zo: in een workflow lopen taalmodel en gereedschappen via vooraf vastgelegde stappen, in een agent stuurt het model zelf zijn proces (Anthropic). Veel producten die "agent" heten, volgen in werkelijkheid een vaste route. Dat is geen bezwaar, maar weet wat je kiest.
| Soort | Wie bepaalt de stappen? | Past bij |
|---|---|---|
| Chatbot of assistent | De gebruiker, per vraag | Vragen beantwoorden, tekst opstellen |
| Workflow met AI | Vooraf vastgelegd | Terugkerend werk in een vaste volgorde |
| AI-agent | Het taalmodel, per geval | Taken waarvan de route vooraf onbekend is |
Wat is agentic AI?
Agentic AI is de verzamelnaam voor AI die een taak uitvoert met gereedschappen en meerdere stappen, in plaats van alleen een vraag te beantwoorden. Anthropic spreekt van agentische systemen en rekent daar workflows en agents allebei toe. Het woord zegt dus niets over hoeveel vrijheid een product krijgt. Vraag bij alles wat agentic heet: bepaalt het model de stappen, of volgt het een vooraf vastgelegde route?
Welke AI-agents werken nu door als je weg bent?
In drie weken kondigden OpenAI, Google en Microsoft vier agents aan die zelfstandig doorwerken. Dit is de stand op 15 oktober 2026:
| Agent | Wat het is | In Nederland, status |
|---|---|---|
| OpenAI dots | Altijd aan, met eigen computer en browser in de cloud | Business Premium; bèta in Enterprise. Niet met Pro. In uitrol |
| Gemini-app, takenmodus | Schakelaar van chat naar taken, met Gemini 4 Argon | AI Pro en Ultra, niet in de EER en dus niet in Nederland. Sinds 13 oktober |
| Gemini agent voor Workspace | Agent voor werk, ook met eigen account | Geselecteerde klanten. Private preview, geen datum |
| Microsoft Copilot Autopilot | Agent die zelfstandig aan taken blijft werken | Private preview, aangekondigd voor eind september |
OpenAI dots draaien op GPT-6 Astra en werken door als jouw computer uit staat. Met Pro krijg je ze niet in de Europese Economische Ruimte; in Enterprise zijn ze een bèta die een beheerder aanzet (ChatGPT-documentatie, beheerdocumentatie). Over dataresidentie en kosten: OpenAI dots: wat kun je ermee in Nederland?
De takenmodus in de Gemini-app zet je aan met een schakelaar in het chatvenster. Gemini werkt dan door in je Google-apps en meer dan 40 gekoppelde apps, ook als je weg bent (Google). Het werkt alleen met een persoonlijk account met AI Pro of Ultra, niet met een werk- of schoolaccount, en niet in de Europese Economische Ruimte. In Nederland kun je het dus niet gebruiken (Gemini Apps Help).
De Gemini agent voor Workspace is Googles agent voor werk: "You give it objectives, not instructions." Een coworker-agent krijgt een eigen account met mailadres, en elke handeling komt in een logboek op naam van de agent (Google Cloud). Hij staat in een private preview, meldt VentureBeat. Meer in Gemini agent voor Workspace.
Autopilot hoort bij de nieuwe Microsoft Copilot: een agent die zelfstandig aan taken blijft werken, ook als de gebruiker weg is. Microsoft kondigde op 25 september aan dat Autopilot eind die maand naar een private preview zou gaan. Volgens Microsoft draaien Cowork, Code en Autopilot op betalen per gebruik (Microsoft). Dat gebruik reken je af in Copilot Credits, maar in de beheerdocumentatie staat Autopilot nog niet in de lijst met diensten die daaronder vallen (Microsoft Learn). Hoe je die kosten begrenst: Microsoft Copilot en Copilot Credits.
Alle vier zijn nieuw, de meeste zitten in een preview of uitrol, en de prijzen zijn grotendeels onbekend. Bouw er nog geen kritisch proces op.
Wat regel je voordat een agent doorwerkt als jij weg bent?
Een agent die doorwerkt als jij er niet bent, heeft toegang tot systemen en data, en niemand kijkt live mee. Regel daarom vooraf:
- Een eigenaar. Eén persoon die verantwoordelijk is voor wat de agent doet, de instructies bijhoudt en hem kan uitzetten. Eén naam, niet "het team".
- Rechten. Begin met lezen en voorstellen, met zo weinig koppelingen als mogelijk. Bij dots bepaalt een controle vóór elke actie die je accounts raakt of informatie deelt, of de agent mag doorgaan, jouw akkoord nodig heeft of de stap aan jou overdraagt (ChatGPT-documentatie).
- Een budget. Meer stappen is meer verbruik. Bij Google stel je een harde budgetgrens per project in, waarna de agent pauzeert. Bij Microsoft stel je limieten in voor Copilot Credits. Doe dat voordat de eerste taak draait.
- Menselijke controle. Alles wat klanten, geld of publicaties raakt, gaat eerst langs iemand die akkoord geeft. Leg vast welke stappen de agent zette, en spreek af wie dat logboek leest.
Uitgewerkt in vijf vragen: AI-agents veilig inzetten.
Waarom de meeste bedrijven beter met een workflow beginnen
Het advies van Anthropic is nuchter: kies de eenvoudigste oplossing die werkt. Agentische systemen ruilen snelheid en kosten in voor betere prestaties op open taken, en omdat ze zelfstandig meerdere stappen zetten, kunnen fouten zich opstapelen. Bij een offerte wil je elke keer dezelfde regels, weten waar iets misging en de kosten vooraf kennen.
Een voorbeeld uit ons eigen werk. Voor een Europese leverancier van fitnessapparatuur bouwden we een contentportaal dat per product 82 tekstvelden in zes talen vult. AI toetst de productvoordelen aan de specificaties, schrijft de teksten en vertaalt ze. Het team beheert de schrijfinstructies en beoordeelt alles voordat het wordt teruggeschreven naar het productinformatiesysteem. Dat is een workflow: de volgorde staat vast en op elk punt is zichtbaar wat AI doet en wat de redacteur beslist.
Wanneer is een AI-agent wel de juiste keuze?
Gebruik deze vier vragen als beslisregel:
- Kun je de stappen vooraf uitschrijven? Ja: bouw een workflow. Nee, want de route hangt af van wat je onderweg tegenkomt: dan komt een agent in beeld.
- Moet de software zelf in systemen iets opzoeken of doen? Nee: een assistent of chatbot volstaat.
- Kun je vaststellen of het resultaat goed is? Een opgelost ticket of een geslaagde test is controleerbaar, "een goede strategie" niet. Zonder succescriterium weet een agent niet wanneer hij klaar is, en jij ook niet.
- Wat gebeurt er als het misgaat terwijl niemand meekijkt? Hoe groter de schade, hoe meer stappen een mens moet goedkeuren.
Anthropic ziet vooral waarde bij klantenservice en softwareontwikkeling: een gesprek met acties, duidelijke criteria voor succes en ruimte voor menselijk toezicht. Herken je dat in een proces van jullie, dan is het een serieuze kandidaat.
Waar begin je?
Kies één terugkerend proces dat tijd kost. Schrijf de stappen uit en markeer elk moment waarop iemand een keuze maakt. Volgen die keuzes steeds dezelfde regels, dan heb je een workflow. Verschillen ze per geval en is het resultaat te controleren, test dan een agent met strenge rechten en kijk na twee weken wat je moest corrigeren. Weet je nog niet waar jullie organisatie staat met AI, begin dan bij de zelftoets in AI-agents in het mkb.
Zelf leren bouwen? In de workshop AI-workflows en agents ontleed je een eigen proces en maak je er een werkende flow van.
Wil je weten of een proces bij jullie een agent, een workflow of geen van beide nodig heeft? Plan een gesprek.
Bronnen
- Anthropic, Building effective agents, 19 december 2024
- OpenAI, ChatGPT-documentatie: dots, geraadpleegd 15 oktober 2026
- OpenAI, ChatGPT Enterprise: cloud and local access, geraadpleegd 15 oktober 2026
- Google, Gemini 4 availability, 13 oktober 2026
- Gemini Apps Help, Manage your tasks & workflows in Gemini Apps, geraadpleegd 21 oktober 2026
- Google Cloud, Welcome to Gemini at Work 2026: Introducing the Gemini agent, 8 oktober 2026
- VentureBeat, Google Cloud unveils persistent Gemini Agents for long-running tasks, 8 oktober 2026
- Microsoft, Introducing the new Copilot with Home, Code and Autopilot, 25 september 2026
- Microsoft Learn, Usage-based billing and cost management for Copilot Credits, geraadpleegd 15 oktober 2026
