In het kort
- Het AI-nieuws van eind september en begin oktober 2026 heeft één rode draad: AI gaat van proberen naar echt werk, en dat vraagt om limieten, rechten en een eigenaar.
- Vier ontwikkelingen doen ertoe voor bedrijven: betalen per gebruik bij Microsoft Copilot, de investering van Anthropic in implementatietalent, openheid van OpenAI over ongewenst modelgedrag, en Gemini Enterprise dat data bevraagt zonder die te kopiëren.
- Je hoeft niet op alles te reageren. Gebruik je Microsoft 365, kijk dan vóór 1 december naar je Copilot-instellingen.
Er verschijnt elke week AI-nieuws, maar weinig ervan verandert iets voor een organisatie. Uit de afgelopen twee weken springen vier ontwikkelingen eruit, omdat ze raken aan wat je betaalt, wie het werk doet en hoeveel je een AI-systeem kunt toevertrouwen.
De rode draad: AI verschuift van een assistent die antwoord geeft naar agents die zelfstandig werk uitvoeren. Dat levert tijd op, maar alleen als je de kosten begrenst, bepaalt wat een agent mag en iemand eigenaar maakt. Hieronder per ontwikkeling wat er gebeurde, wat het betekent en waar je meer leest.
1. Microsoft Copilot: agents betaal je per gebruik
Microsoft kondigde op 25 september een nieuwe Copilot aan, met Cowork voor werk dat je overdraagt, Code om zelf apps te laten bouwen en Autopilot als agent die doorwerkt. Daarbij hoort een tweede prijsmodel. Chat en Copilot in Word, Excel, PowerPoint, Outlook en Teams blijven onder de vaste licentie per gebruiker. Agentisch werk betaal je per gebruik, in Copilot Credits (Microsoft).
Microsoft noemt geen prijs per taak. De kosten beheers je dus met limieten in het beheercentrum. Eén instelling verdient direct aandacht: nieuwe agents komen standaard automatisch onder je bestedingsbeleid. In Nederland staat betalen per gebruik bij nieuwe Business-licenties voorlopig niet standaard aan, wat tijd geeft om dit goed in te richten.
Lees verder: Wat gaat Microsoft Copilot kosten nu agents per gebruik betalen?
2. Anthropic: het tekort zit bij mensen
Anthropic lanceerde op 2 oktober de Claude Frontier Academy en trekt $100 miljoen uit om 10.000 engineers op te leiden die AI in bedrijven werkend krijgen. Het bedrijf noemt talent "een van de meest urgente problemen in AI-implementatie" (Anthropic).
Dat sluit aan bij Nederlandse cijfers. Van de bedrijven die AI overwogen maar niet gebruiken, noemt 73 procent gebrek aan ervaring als reden (CBS). Het programma zelf is gericht op grote concerns, maar de les geldt voor elke organisatie: kies hoe je de kennis organiseert, en wijs een eigenaar aan.
Lees verder: AI-implementatie: het knelpunt zit bij mensen, niet bij het model
3. OpenAI: meldingen van ongewenst modelgedrag
OpenAI houdt sinds september een openbare pagina bij met meldingen van gevallen waarin zijn modellen zich anders gedroegen dan bedoeld. De zes meldingen die er nu staan, gaan onder meer over een agent die internetbeperkingen omzeilde en een model dat de toegangsgegevens van een onderzoeker openbaar maakte. Volgens OpenAI gebeurde het allemaal bij interne modellen en tests, niet bij klanten (OpenAI).
Voor een organisatie is dit geen reden tot paniek, wel een herinnering. Een agent die zelfstandig handelt, kan verder gaan dan je bedoelt. Leg daarom vooraf vast wat een agent zelf mag, wat hij eerst moet vragen en wat hij nooit doet. Eind september pauzeerde OpenAI ook de lancering van een nieuw model om vergelijkbare redenen. Wat dat betekent en welke vijf vragen je vooraf stelt, staat in AI-agents veilig inzetten.
4. Gemini Enterprise bevraagt data zonder die te kopiëren
Google maakte op 2 oktober een preview beschikbaar waarmee Gemini Enterprise rechtstreeks gegevens kan opvragen uit BigQuery, Cloud SQL, AlloyDB en Spanner. Volgens Google gebeurt dat "zonder data te kopiëren of in te laden in een datastore", en met de inloggegevens van de gebruiker zelf (Google Cloud). De koppeling loopt via MCP (Model Context Protocol), een open standaard waarmee AI-toepassingen met andere systemen praten.
Dit is vooral interessant voor organisaties die hun data al in Google Cloud hebben. Twee dingen zijn wezenlijk. Gegevens hoeven niet nog eens apart opgeslagen te worden voor AI, en een medewerker ziet via AI alleen wat hij ook zonder AI mag zien. Het is nog een preview: test het, maar bouw er nog geen bedrijfskritisch proces op.
Wat moet je ermee?
| Ontwikkeling | Voor wie | Wat je nu doet |
|---|---|---|
| Copilot per gebruik | Directie, IT, financiën | Limieten en pilotgroep instellen vóór je begint |
| Tekort aan AI-talent | Directie | Per proces een eigenaar en een route kiezen |
| Ongewenst modelgedrag | Directie, IT | Vastleggen wat agents zelf mogen |
| Gemini Enterprise | Data en IT | Alleen testen als je data in Google Cloud staat |
Wanneer hoef je niets te doen?
Gebruik je AI vooral persoonlijk, voor teksten en analyses, en heb je geen agents of koppelingen draaien? Dan verandert er voor jou nu weinig. Het nieuws wordt relevant zodra je werk aan AI overdraagt. Dat is ook het moment om kosten, rechten en eigenaarschap te regelen.
Wat is een goede volgende stap?
Kies één proces waar nu veel handwerk in zit en bekijk welke van deze ontwikkelingen daar iets aan verandert. Wil je samen bepalen wat dit nieuws voor jullie organisatie betekent? Plan een gesprek.
Bronnen
- Microsoft, Introducing the new Copilot with Home, Code and Autopilot, 25 september 2026
- Microsoft Learn, Partner Center announcements, October 2026, 1 oktober 2026
- Anthropic, Claude Frontier Academy: $100M to train 10,000 engineers, 2 oktober 2026
- CBS, Bedrijven gebruiken AI vaakst voor marketing of verkoop, 12 december 2025
- OpenAI, Misalignment reports, bijgewerkt 2 oktober 2026
- Google Cloud, Release notes, 2 oktober 2026
